Farvel Odda – tekst trykt i Dagsavisen august 2008

Eg flytta frå Bergen til Odda i 2006, berre ein månad før litteraturfestivalen ”litteratursymposiet” blei arrangert. Eg er forfattar, og var alt invitert som gjest til symposiet, men med den nye innbyggarstatusen vart eg ekstra interessant for dei tilreisande journalistane. I intervju med Klassekampen sa eg spøkefullt at eg no var den einaste ekte Odda-forfattaren, ettersom både Frode Grytten, Marit Eikemo og Lars Ove Seljestad hadde flytta sin veg. Sidan skjønte eg at spøken hadde blitt til alvor i overgangen frå tale til skrift – det viste seg at somme trudde at eg hadde flytta til Odda for å drive imagebygging som distriktspatriot, og for å legge ei dose arbeidarklasse til sjølvbiletet. Eg hugsar korleis eg måtte skuffe ein ung journaliststudent som ville komme og interjvue meg om nettopp dette: at eg hadde flytta til Odda for å bli Odda-forfattar. (inneforstått: går det verkeleg an å vere så patetisk? Ung journaliststudent avslører.)

–       No flytta jo ikkje eg til Odda for å bli Odda-forfattar, sa eg.

–       Jamen …, spurde journalisten, – kvifor flytta du til Odda ?

–       Fordi mannen min fekk jobb her.

 

Noko så kjedeleg.

 

Og ja, det var kjedeleg. Det er dørgande kjedeleg å flytte til ein bitte liten stad når du har budd i årevis i ein by der det finst teater, store kinosalar, minst ti utestader du likar, eit vell av variasjon i utvalet av klede og sko. Og sushi. Før du reiser, veit du ikkje kva det er du kjem til å sakne mest, men for min del viste det seg snart at det var det dei to sistnemnde: Eit vell av variasjon i utvalet av klede og sko. Og sushi. I Odda har dei nemleg berre fire klesbutikkar, og alle saman stenger seinast klokka fem. (klokka tre på laurdagane) Og sushi har dei sjølvsagt ikkje. Med fare for å høyrest ut som den snobben eg er: dei har ikkje noko anna god mat å få kjøpe heller. Du anar ikkje kor frustrerande dette av og til kan kjennast – dei har ikkje gode restaurantar! Biffen smakar lever og rekene smakar rosa plastboks.

 

I tillegg skulle det vise seg at vi dumpa rett opp i den mest idiotiske politiske striden du kan tenke deg – nemleg striden om korvidt Odda skulle søke om UNESCO-status eller ikkje. Vi skjønte snart at dette var striden mellom dei ekte arbeidsfolka og dei livsfjerne akademikarane. Dei ekte ville rive dei gamle fabrikkruinane og bygge nytt, dei livsfjerne ville bevare, pusse opp, gi nytt innhald og skape ny giv på den måten. Frontane var steile, orda var harde og folkeavstemming blei løysinga. Med bruken av orda ”ekte” og ”livsfjerne”, så skulle ein kanskje tru at eg rekna meg til dei ”ekte”, men det gjer eg sjølvsagt ikkje, eg er jo trass alt forfattar. Så då dei ”ekte” vann folkeavstemminga med knapp margin, var eg av dei som blei skuffa og oppgitt på vegner av framtida til Odda. Ja, for eg hadde jo håpa at UNESCO-statusen skulle skape grunnlag for ei så stor auke i turismen at det ville vere forsvarleg å bygge fleire sko- og kledebutikkar som var opne til klokka åtte om kvelden. Og at det endeleg kunne bli opna ein sushirestaruant!

 

Så når vi no flyttar tilbake til Bergen, så skulle ein tru at det var på grunn av alle desse manglande byfasilitetane, og kanskje også på grunn av denne sure tonen i UNESCO-striden. Kanskje er det også litt slik. Vi prøvde Odda, men det blei for surt. Og mørkt. Og trongt. Det var alltid ei lette kvar gong vi kunne køyre utover Sørfjorden og vere på veg bort ei helg, berre det å sjå korleis landskapet opna seg og sola fekk plass, hjartet gjorde eit lite hopp. Sjå, sol! Sjå, fjord! Sjå, ferje!

 

Men nei, det er eigentleg ikkje difor vi flyttar. Vi flyttar fordi eg har fått jobb i Bergen. Noko så kjedeleg! Og ikkje veit eg kva i Odda eg kjem til å sakne mest no heller, men eg har ein mistanke om at det kjem til å bli barnehageplassen og barnehageplassgarantien. Eller jordmødrene og helsesøstrene.  Eller femroms-leiligheita på 125 kvadratmeter og  husleiga på 5000 kroner. Eller gratis kontorplass, gratis kollegaer som gjerne inviterer meg med på lunsj med gratis kaffi. Alle dei greie folka. Alle dei engasjerte og ivrige folka. Patriotane. Fjorden. Kontrasten mellom store fabrikkar og vakker natur. Norsk Vassdrags- og Industri-museum.

 

Og når eg skriv dette, merkar eg korleis det dårlege samvitet esar fram, saman med ei lita tåre i augekroken. Det er ikkje første gongen eg flyttar frå ein nedleggingstruga liten stad. Sist gong eg flytta, var eg rett nok berre atten år, og langt meir hatefullt innstilt mot staden eg forlét enn eg er no. No veit eg jo betre. No veit eg at det er meir enn nok å ta seg til, om ein berre er litt om seg. Dessutan veit eg også at det gode livet på landet/i industribyen er avhengig av at det bur nokon der som vil noko med staden. Og det gjorde det jo i Førde, som er byen eg vaks opp i; no bugnar det av handelshus over heile flata, og folk strøymer til. Frå bygdene rundt, vel å merke, som dermed skrumpar inn til rosinliknande små stader der ingen skulle tru at dei orka å bu, forventingsfulle som dei var på livets duggfriske druer og kaffibarar.

 

Til mitt forsvar kan eg minne om at eg i grunn ikkje ville noko spesielt då eg flytta til Odda, men det hjelper lite mot mitt dårlege samvit. For Odda er nedleggingstruga, men eg drar herifrå, eg blir ikkje. Så enkelt, så tragisk og så kjedeleg er det.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Legg att ein kommentar

Epost-adressa di vil ikkje bli publisert. Naudsynte felt markert *






Kommentar *